“Ik ben opgegroeid zonder sociale media. Mijn eerste verliefdheid speelde zich af op een schoolplein, niet in een DM. Mijn onzekerheden waren echt genoeg, maar ze werden tenminste niet dagelijks gevoed door algoritmes die precies wisten waar ze pijn deden. ” Misschien is dat de reden dat het me raakt dat inmiddels bijna twee derde van de Nederlanders een verbod op sociale media voor kinderen onder de 16 jaar steunt.

Die steun komt niet alleen van bezorgde ouders van mijn generatie. Wat me vooral opvalt, is dat jongeren zélf steeds vaker zeggen: dit is te veel. Uit recent onderzoek blijkt dat 60 procent van Generatie Z vindt dat kinderen onder de 16 niet op sociale media thuishoren. Een jaar geleden was dat nog aanzienlijk minder. Zoals onderzoeksdirecteur Neil van der Veer het verwoordde:

“Deze verschuiving in één jaar tijd is enorm. Het doorbreekt het cliché dat jongeren geen regels willen.”

Dat citaat bleef hangen. Want het laat zien dat dit debat niet draait om ouderwets vingertje-wijzen, maar om ervaring. Jongeren weten inmiddels hoe het voelt om continu beoordeeld te worden, om altijd ‘aan’ te staan, om jezelf te vergelijken met perfect gefilterde levens.

Mentale gezondheid

De cijfers zijn confronterend. Miljoenen Nederlanders geven aan dat sociale media hen minder gelukkig maken. Nog meer mensen zien het als een risico voor hun mentale gezondheid. Dat zijn geen abstracte getallen, dat zijn collega’s, vrienden, kinderen. Ik zie het ook om me heen. Kinderen die niet meer gewoon “klaar” zijn met school als de bel gaat, omdat het online leven meteen begint. De groepsapps, de likes, de onuitgesproken angst om iets te missen. Het stopt nooit echt. Is het dan zo gek dat steeds meer mensen denken: misschien moeten we kinderen hiertegen beschermen?

• Uit de enquête gedeeld op NOS.nl blijkt dat “2,6 miljoen mensen zeggen zich minder gelukkig te voelen door sociale media,” een stijging ten opzichte van vorig jaar.

• “7,2 miljoen Nederlanders denken dat sociale media een risico vormen voor hun mentale gezondheid.”

Maar een verbod alleen is niet genoeg

Tegelijkertijd begrijp ik de tegenargumenten. Sociale media zijn niet per definitie slecht. Ze kunnen verbinden, creativiteit stimuleren en jongeren helpen hun plek te vinden. Een verbod lost ook niet automatisch alles op. De digitale wereld verdwijnt niet bij de voordeur van iemands zestiende verjaardag. Wat mij aanspreekt in dit groeiende draagvlak, is niet zozeer het verbod zelf, maar de erkenning dat we grenzen nodig hebben. Dat we durven toegeven dat kinderen niet alles zelf hoeven uit te zoeken in een omgeving die ontworpen is om hen zo lang mogelijk vast te houden. Australië zette onlangs een stap met een verbod voor jongeren onder de 16. Of Nederland dat voorbeeld moet volgen, is een politieke vraag. Maar maatschappelijk gezien lijkt het gesprek kantelend. Minder naïef. Minder “ze redden zich wel”.

Misschien is dit volwassen worden

Misschien is dit wat volwassen worden als samenleving betekent: durven zeggen dat niet elke technologische mogelijkheid ook een vooruitgang is. Dat bescherming geen betutteling hoeft te zijn. En dat luisteren naar jongeren soms betekent dat we hen juist wél serieus nemen als ze zeggen: dit is te veel.

Als veertiger kijk ik hier niet nostalgisch naar terug, maar vooruit. Naar een generatie die hopelijk leert dat hun waarde niet afhangt van een scherm. En naar ouders, politici en bedrijven die eindelijk erkennen dat verantwoordelijkheid verder gaat dan gebruiksvoorwaarden onderaan een pagina.